Armenia Tree Project բնապահպանական կազմակերպությունը, Մատենադարանի և AHA Collectiveի հետ համատեղ, մեկնարկել է նոր նախագիծ, որի նպատակն է Մատենադարանի հետևի անտեսված 1.7 հեկտար լանջը վերածել լիարժեք հանրային այգու։ Նախաձեռնությունը միտված է ոչ միայն տարածքի լանդշաֆտային բարեկարգմանը, այլ նաև մշակութային և բնական ժառանգության հետ կապված նոր քաղաքային միջավայրի ստեղծմանը։
Նախագիծը մշակվել է համատեղ ստեղծագործական ձևաչափով։ Աշխատանքներին մասնակցել են շուրջ 40 մասնագետներ և տեղացի բնակիչներ՝ ճարտարապետներ, լանդշաֆտային դիզայներներ, քաղաքագետներ, բուսաբաններ, էկոլոգներ, Մատենադարանի հետազոտողներ և համայնքի ներկայացուցիչներ։ Գաղափարն է, որ այգին դառնա ոչ միայն դեկորատիվ տարածք, այլ Մատենադարանի օրգանական շարունակություն և քաղաքային կյանքի ակտիվ մաս։
Նախատեսվում է ստեղծել տեռասային այգի՝ զբոսանքի ուղիներով և դիտակետերով, որոնք բացվելու են դեպի քաղաք, Արարատ և Արագած լեռներ։ Այգում հատուկ շեշտադրում կկատարվի միջնադարյան հայկական ձեռագրերում հիշատակվող բույսերի վրա՝ բուժիչ խոտաբույսեր և պատմության ու գիտության հետ կապված մշակովի տեսակներ։ Նախագիծը նախատեսում է, որ Մատենադարանի այցելությունները կընդլայնվեն նաև այգու տարածք՝ զբոսանքի, մտորումների և ուսուցման նպատակներով։
Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական բաղադրիչին։ Այստեղ նախատեսվում է կազմակերպել դպրոցականների համար դասընթացներ, սերմերի հավաքագրում և բուսաբանների հետ համատեղ ծրագրեր՝ ստեղծելով խնամքի փակ ցիկլ՝ բույսերի մշակությունից մինչև նոր սերնդի ներգրավում։
Նախաձեռնությունը նաև խորհրդանշական նշանակություն ունի․ 2026 թվականին Հայաստանը կհյուրընկալի կենսաբազմազանությանը նվիրված խոշոր միջազգային միջոցառում, և նոր այգին նախատեսվում է դարձնել այն վայրերից մեկը, որտեղ բնական և մշակութային ժառանգությունը կներկայացվի միասին։
Նախագծի արդյունքները ներկայացված են «Արևը ծագում է. Մատենադարանի այգու տեսլականը» ցուցահանդեսում, որը բաց է այցելուների համար մինչև մարտի 6-ը։
